OKUR, Kitaplar Yalnız Kalmasın Diye Çıktı
 

Sanatın ‘Kutsal’ Renkleri

Murat Bozkurt

Bütün kadim dinlerin (dolayısıyla da Kutsal’ın) “aşkın birliği”ni ve bu aşkın birliğin kadim geleneklerdeki farklı ve benzer yönlerini kavramaya ve açıklamaya çalışan Tradisyonel Ekol içinde Titus Burckhardt, Ananda Coomaraswamy ile birlikte akımın sanat teorisyenleri olarak değerlendirilebilir.

Gerek edebî sanatlardaki gerek güzel sanatlardaki kadim geleneğin izlerini süren bu ekolün içinde T. Burckhardt, sanat konusundaki müstakil çalışmalarıyla öne çıkmaktadır. Biçimsel yapının farklılığı mecbur kılması gibi (Burckhardt bunu, “biçim, tabiatı gereği bir şeyi dışarıda bırakmadan başka bir şeyi ifade edemez, zira ifade ettiği şeyi sınırlandırır..” diye ifade eder) özsel dinamiğin de metafizik benzerliği mecbur kılmasını (Burckhardt’ın evrensel arketip dediği şey; öz/cevher, form’a biçim veren norm, tasavvuf ıstılahında/düşüncesinde varlık mertebelerinin zirvesi olan “la-taayyün” mertebesinin taayyün zincirinde vücut bulmasının karşılığı olan ayan-ı sabite’ye denk düşer) sanatsal açıdan irdeleyen, sanatsal geleneği kutsal bir damara bağlamaya çalışan, daha doğrusu sanatın kutsal doğasını keşfetme çabası olan İnsan Yayınları tarafından basılan Doğu’da ve Batı’da Kutsal Sanat adlı kitap bu alandaki en yetkin örneklerden birisi.

Beş kadim geleneğin (Hinduizm, Hıristiyanlık, İslamiyet, Taoizm, Budizm) sanat nazariyesini ve ameliyesini anlatan Burckhardt, kitabın girişinde “kutsal sanat”ın (yani bir sanata “kutsallık” izafe eden özelliklerin) ne olduğunu açıklar. Herhangi bir sanatın yalnızca ortaya koyduğu “konu” ve ortaya koyuş “biçim”i itibariyle kutsal olamayacağını; sadece konu’nun değil biçim’in de o dine/inanca, yani öz’e yaslanması (o öz’den neşet etmesi gerektiğini) belirtir. Bu durum, İslam hattıyla figüratif resimler çizen Picasso’nun icra ettiği sanatın İslam sanatı/kutsal sanat olmadığı tespitini hatırlatmaktadır bize.

Yazının tamamını Okur’un 5. sayısında bulabilirsiniz: https://goo.gl/QhUxKc

Bu yazıyı paylaş
Henüz yorum yok...

Yorum yapmak ister misiniz?