OKUR, Kitaplar Yalnız Kalmasın Diye Çıktı
 

“Büyük” Romanları Okumak ve Modern Meram

Yasemin Karahüseyin

Modern Meram, romanlarıyla dikkat çeken Erhan Üldes’in Ulysses, Vergilius’un Ölümü, Dönüşüm, Dava, Şato, Orlando, Niteliksiz Adam, Madam Bovary, Don Kişot, Ses ve Öfke, Kayıp Zamanın İzinde, Büyülü Dağ, Ferdydurke gibi “büyük” romanlara alternatif okumalar önerdiği eleştiri kitabı. Üldes, hem romancı hem okur gözüyle bu kitabı “büyük” romanları kutsal yerlerinden indirip okuyucunun göz hizasına yaklaştırma gayretiyle yazmış. 

Modern Meram’a Üldes, Robert Musil’in “Deniyor ki artık büyük kitaplar yok ve yazarlar da artık büyük kitaplar yazmıyorlar…” sitemiyle başlıyor ve bu sitemin peşi sıra Paul de Man’ın modern kavramına dair paradoksuyla devam ediyor. 

Daima Modern Olacak Bir Modern 

Bulunduğu zaman içinde üretilen, zaman ilerlediğinde bu sıfatını kaybeden esere mi, çoğunlukla gelenekselin ve süregidenin karşısında duran ve bazı ölçülere vurulduğunda, alanına yenilik getirdiği düşünülen avangart yapıtlara mı modern denecektir? Bu soruları yazar, eserin kalıcı olarak modern kalamayacağını, zamanla eskiyen eserin onu geleneksel gören bir başka eserle modern olmaktan çıkacağını söyleyerek çürütüyor. 

Bu zihin hazırlığından sonra Üldes, “Hep modern kalacak bir modern olabilir mi?” diyerek tartışmayı moderni anlamak adına başka bir noktaya taşıyor. Modern roman moderniteye getirdiği eleştiriler ve sanayi devrimi ile kentlerde, ulusal kültürle toplum içinde kaybolan insanı birey olarak anlamlandırmasıyla varlığını ortaya koyuyor. “Büyük” romanların ise modern olmayıp buna karşın büyük olması modernitenin vaatlerine kanmayıp, onunla hesaplaşmasından kaynaklanıyor. Modern kavramını sabit bir anlamla kuşatmanın yolu ona derdinin ne olduğunu sormaktan, modernin meramını anlayabilmenin yolu ise postmodernizmin anlaşılmasından geçiyor Üldes’e göre. 

“Kurgularda Kuram, Kuramlarda Kurgu” bölümünde büyük romanları salt metin odaklı okumanın eleştirmenlerin eserleri didik didik etmesiyle -kuramlara bel bağlamadan- mümkün olmadığını söylüyor yazar. Aynı bölümün “Kuramlarda Kurgu” kısmında Barthes’in, Balzac’ın Sarrasine adlı novellasına yazdığı S/Z ile, Bloom’un ise; Chaucer, Dante, Freud, Shakespeare üzerine yazdığı metinlerle kuramlardan doğan yeni kurmaca metinlerle adeta romanları tekrar yazdıklarına işaret ediyor. Yine bu bölümde yazarın, her romancının eseriyle bir kuram oluşturduğu iddiası da parlıyor. 

Yazının tamamını Okur’un 21. sayısında bulabilirsiniz: https://www.okurdergisi.com/okuru-nerede-bulabilirsiniz/

Henüz yorum yok...

Yorum yapmak ister misiniz?